Foto wazig maken met iPhone of Android

Waarom het soms beter is om je foto wazig te maken

Heb je het over fotografie, dan gaat het al snel over scherpte. We willen de boel niet scherp op de foto, maar háárscherp, vlíjmscherp of ‘de haartjes kunnen téllen’, zo scherp. Ja toch? Mmm nee, dat hoeft lang niet altijd het geval te zijn. Want een foto wint vaak aan zeggingskracht door delen ervan juist wazig te maken. Dus scherp uit de hoek komen, levert niet altijd wat op. Duik je even mee de onscherpte in?

Over scherpte gesproken: het is meestal gemakkelijker om een scherpe foto te maken met je smartphone, dan een onscherpe. Door de piepkleine sensor in een mobiel is de scherptediepte (het gebied dat van voor naar achter scherp wordt weergegeven) veel groter dan dat van een fullframe spiegelreflexcamera. Prachtig, zul je misschien denken: meer scherpte is beter. Maar door die grote scherptediepte heb je weinig mogelijkheden om je onderwerp ‘los te weken’ van zijn omgeving. Voorbeeldje? Komt-ie:

Foto onscherp maken met portretstand, nabewerkings-app of telelens
Foto onscherp maken

Duidelijk toch? Nu zijn de foto’s hierboven gemaakt met een spiegelreflex. Om dezelfde kwaliteit en achtergrondonscherpte te bereiken met een telefoon kan best een uitdaging zijn. Maar: het kan zeker! Op een smartphone heb je 2 manieren om delen van je foto onscherp of wazig te maken: optisch of via software.

  • Optische onscherpte betekent dat de lenzen in de camera voor de wazigheid van voorgrond en/of achtergrond zorgen. Je reinste natuurkunde dus. Eigenlijk is die onscherpte een beperking van het lenzenstelsel, want het levert een beeld op dat niet overeenkomt met wat je ogen zien. Maar na een dikke anderhalve eeuw zijn we er zo aan gewend dat niemand dat soort wazigheid wegzet als een ‘goedkoop effect’.
  • Onscherpte via software wil zeggen dat je smartphone gruwelijk aan het rekenen slaat om optische onscherpte te imiteren. Dat kan met een camera-app, maar ook in de nabewerking is het nog mogelijk om delen van je foto wazig te maken. Het resultaat oogt niet zo ‘natuurlijk’ als optische onscherpte, maar het komt – als je het slim en goed toepast – heel dicht in de buurt.

Foto wazig maken met de portretstand

Om met de onscherpte via software te beginnen: ongetwijfeld ben je bekend met de portretstand of portretmodus die inmiddels een vast onderdeel is van de standaard camera-app op je mobiel. Deze instelling werd een aantal jaren geleden opgevoerd als dé oplossing om portretten te maken met een wazige achtergrond. Opeens kon je portretfoto’s maken met de allure van een fullframe spiegelreflex. En niet alleen portretten natuurlijk, maar ook huisdieren, kopjes koffie, glazen wijn en borrelplanken. Verzin het maar.

Hoe de software achter de portretmodus precies te werk gaat, verschilt per smartphone. Het meeste succes leveren de telefoons met een LiDAR Scanner of ‘Time of Flight’ (ToF)-sensor aan boord. Deze toffe sensor meet afstanden vanaf de camera naar onderwerpen in het beeldkader en kan op basis daarvan een 3D-weergave maken van je camerabeeld.

De LiDAR Scanner op een iPhone 12 Pro

Met die informatie ‘weet’ de camera wat dichtbij staat en wat in de achtergrond. Daarna gooit de smartphone er nog een flinke dosis kunstmatige intelligentie tegenaan om te analyseren waar het onderwerp scherp moet blijven en waar de onscherpte van de voor- en/of achtergrond moet beginnen.

Hoe slim die portretstand ook is: bij haarlokken, baarden, brillen, bladeren en sommige kledingprints verslikt de software zich nog weleens en kiest hij de verkeerde scherp/onscherp-lijn. Dat is niet erg als het om een familiekiekje gaat, maar in alle andere gevallen is je foto gewoon niet wat hij zijn moet. Ongetwijfeld gaan smartphonefabrikanten deze functie verbeteren en verder verfijnen, maar anno nu blijft deze modus nog altijd iets onvoorspelbaars hebben.



De portretstand van de iPhone 11 in actie: de camera slaagt er niet in om voor- en achtergrond van elkaar te onderscheiden. | Foto: Boris Kasimov (deelvergroting)

De portretstand levert het beste resultaat als er geen twijfel bestaat over de scheidslijn tussen hoofdonderwerp en achtergrond. Ook helpt het als je je onderwerp tegen een lichte of juist heel donkere achtergrond fotografeert.

Onscherp maken in de nabewerking

Kunstmatige intelligentie is natuurlijk niet voorbehouden aan camera-apps. Er bestaan ook nabewerkingsapps die deze technologie inzetten om de voor- en achtergrond van je foto’s op een zo natuurlijk mogelijke manier wazig te maken. Een van de betere apps is Focos (alleen voor iPhone/iPad). Zelfs als je foto nul-komma-nul 3D-informatie bevat, kan Focos met een portie kunstmatige intelligentie het onderscheid maken tussen onderwerp en voor/achtergrond.

De eerste ‘gok’ die de app maakt, is vaak verrassend goed. Het mooie is dat je het scherpstelpunt gewoon kunt verplaatsen en de mate van onscherpte kunt aanpassen. Als je onderwerp niet al te ingewikkeld is, kan Focos je foto echt een boost geven. Iets om zeker een keer uit te proberen. De belangrijkste functies van de app zijn gratis. Wil je bijvoorbeeld de helderheid van het onscherp gemaakte gedeelte aanpassen of een slinger geven aan het type bokeh, dan zul je een abonnement moeten nemen.

Focos is er niet voor Android-telefoons, al staat er wel een obscure app met dezelfde naam in de Play Store. Een alternatief dat je zou kunnen proberen is Lightleap by Lighttricks, maar deze app is bij lange na niet zo slim als Focos. Wel zijn er gereedschappen om scherpe delen van de foto alsnog onscherp te maken, en andersom.

Ook Snapseed heeft een gereedschapje om delen van je foto wazig te maken, al is de denkrichting omgekeerd. Met de tool Focuseffect trek je een cirkel of ovaal waarbinnen alles scherp is en langzaam vervaagt in onscherpte. Ook hier kun je leuke effecten mee bereiken, maar de kans op een ‘neppe foto’ is een stuk groter dan bij Focos.

Optische onscherpte met smartphone

De toekomst van smartphone-fotografie ligt ongetwijfeld bij grotere sensors en nóg slimmere software. Ook de imitaties van optische onscherpte zullen op den duur niet meer van echt te onderscheiden zijn. Maar zover is het nog niet.

Tot die tijd zou ik je willen aanraden om vooral te kijken of je onscherpte in je foto’s ook op een optische manier kunt bereiken. Dus wazigheid die je creëert met de lenzen in je smartphone. Of nou ja lenzen; alleen de telelens komt daarvoor in aanmerking. Veel mensen gebruiken de telelens om onderwerpen dichterbij te halen, maar het is ook een ideale lens om mensen en objecten te fotograferen met een natuurlijke achtergrondonscherpte.

Vind je de achtergrond toch nog niet wazig genoeg, dan kun je alsnog de portretstand activeren. Omdat de achtergrond al een beetje onscherp is, zal de camera minder fouten maken op de grens van scherp naar onscherp. En als hij ze toch maakt, dan valt het een stuk minder op!

De uitzondering

Ik hoor het je al bijna roepen: en macro dan? Klopt! Bij closeup- en macrofotografie met een smartphone is de scherptediepte juist ongelooflijk klein. En dat levert een ongelooflijke hoeveelheid achtergrondonscherpte op en een heel klein scherpstelvlak. De omgekeerde wereld dus van het verhaal hierboven. Extra handicap: er is geen diafragma dat je dicht kunt draaien voor extra scherptediepte. Maar er is een oplossing om je closeups scherper te krijgen en die lees je in deze blog.

Lissabon - foto met tegenlicht