Je kent dat moment wel: je denkt die perfecte foto gemaakt te hebben, maar als je ’m later terugkijkt… tja, waarom ziet die er zo anders uit dan in je hoofd? Als reden daarvoor kun je een hele reeks factoren opnoemen, maar een belangrijk deel zit ’m in de nabewerking. Dat klinkt logisch, maar is nog niet zo simpel. Veel mensen worstelen met de vraag: ‘Wat moet ik eigenlijk aanpassen?’ In deze blog neem ik je stap voor stap mee in het proces van fotobewerking.
De basis: beoordeel je foto
Voordat je als een wildeman alle schuifjes in je foto-app heen en weer gaat slepen, is het slim om eerst goed naar je foto te kijken. Het is net als koken: je leest eerst het recept een paar keer voordat je in de weer gaat met ingrediënten en snufjes zout, peper en kruiden.
Maar laten we het niet moeilijker maken dan het is. Met de volgende 6 vragen kun je je foto voor 80% beoordelen.
- Staat alles recht?
Er is niks mis met een scheef gebouw, maar dan moet een bewuste keuze zijn. Niet? Dan moet je ’m rechtzetten. Een scheve horizon of een gebouw dat dreigt om te vallen, leidt alleen maar af. - Hoe is de belichting?
Kijk naar de lichte en donkere delen van je foto. Kun je de belangrijke details in je onderwerp nog zien of verdwijnen die in de schaduwen of in de (spier)witte delen van je foto? - Kloppen de kleuren?
Lijkt het nog een beetje op wat je zag toen je de foto maakte? Of zijn de tinten zo flets als een grijze maandagochtend? Kleuren moeten leven, maar niet té. - Is het contrast goed?
Zit er genoeg dynamiek in je foto? Met andere woorden: is er genoeg verschil tussen licht en donker, en tussen kleuren onderling? - Kan de compositie beter?
Tijdens het fotograferen heb je natuurlijk zorgvuldig gelet op je compositie. Maar hoe is dat nu? Kan je foto sterker worden als je een stuk eraf snijdt? - Is-ie scherp waar het moet?
Let op de details die er voor jou echt toe doen. Is het onderwerp van je foto haartjescherp? Of is alles een beetje wazig zoals het tv-beeld in de jaren 70?
Je kritische blik is je belangrijkste gereedschap voor een betere foto. Gewoon even stilstaan, kijken en doorhebben wat er aan de hand is. Pas dán ga je aan de slag met je bewerkingsapp. Of niet natuurlijk: fotobewerking is beslist geen moetje. Foto’s die je op een mooie zonnige dag maakt, hebben vaak al genoeg contrast en kleurkracht, maar op een wat grijzige dag zul je meer aan de bak moeten om wat leven in je foto te krijgen.
Onbewerkt bestaat niet
Er is één ding dat je beter niet kunt doen: je foto posten op Facebook of Instagram met de mededeling dat de foto ‘onbewerkt’ is. Waarom niet? Omdat het simpelweg niet klopt. Vlak nadat je je foto hebt gemaakt, voert je smartphone een duizelingwekkend aantal berekeningen uit. Denk aan het aanpassen van contrast, scherpte en kleurtonen en het corrigeren van belichting. Dit gebeurt allemaal binnen een fractie van een seconde, zonder dat je het doorhebt. In werkelijkheid is je foto dus al flink onder handen genomen.
Maak maar eens een foto met blauwe lucht en bekijk daarna op je smartphone of de kleur blauw overeenkomt met de werkelijkheid. Vaak maakt je smartphone de lucht nóg blauwer.
Bij bloemen moet je vaak net iets subtieler te werk gaan in de nabewerking
Aan de slag met fotobewerking op je smartphone
Oké, nu je weet waar je moet kijken, gaan we aan de slag! En geloof me: het is makkelijker dan je denkt.
1. De basis rechttrekken
Allereerst: recht is recht. Een horizon die scheef hangt of een gebouw dat wankelt alsof-ie net een paar biertjes op heeft, maakt je foto ronduit amateuristisch. De rechttrek-functie in je bewerkingsapp is je nieuwe beste vriend. Pro-tip: die gridlijntjes zitten daar niet voor de sier – gebruik ze! Meer weten over het rechtzetten van je foto’s? Lees dan deze blog.
2. Belichting aanpassen
Belichting aanpassen, dat doe je met de schuifbalk ‘Belichting’ toch? Dat zou je denken, maar ik raad je aan om die knop juist zo lang mogelijk met rust te laten. Als je de schuifbalk ‘Belichting’ naar rechts duwt, dan maak je de donkere delen weliswaar lichter, maar worden de lichte delen in je foto al snel uitgebeten witte plekken. Het landschap is dan bijvoorbeeld goed belicht, maar die mooie wolken veranderen dan in een witte strook zonder doortekening.
Wil je donkere delen oplichten of lichte delen temperen? Probeer het dan eerst met de schuifregelaars voor schaduwen (donker) en hooglichten (licht) voordat je aan de rest van de knoppen draait. Let erop dat je schaduwen niet als een standaardhandeling gaat oplichten. Diepe schaduwen geven je foto extra karakter en zorgen ervoor dat de delen die wél in het licht staan, extra kracht krijgen.
3. Kleuren met pit
Kunnen de kleuren in foto wel wat pit gebruiken? Het is net als koken (ik vergelijk graag alles met koken): een beetje peper en zout kan een gerecht redden, maar te veel maakt het niet te vreten. Gebruik daarom niet automatisch ‘Verzadiging’ om je kleuren wat pit te geven, maar beperk je tot ‘Levendigheid’. Waarom? Verzadiging geeft alle kleuren in je foto een flinke boost. Dat kan mooi zijn als je wil dat je hele foto knalt, maar als je het te veel opvoert, gaan de kleuren al snel schreeuwen.
Levendigheid werkt subtieler. Het versterkt vooral de minder felle kleuren zonder dat de al intense tinten over de top gaan. Met levendigheid kun je de kleuren van een saaie lucht of een doffe boom net wat frisser maken zonder dat je kleuren uit de bocht vliegen.
Speelt kleur geen belangrijke rol je foto? Of wil je dat de vormen en lijnen in je foto extra aandacht krijgen? Probeer ’m dan eens zwart-wit te maken.
4. Leven in de brouwerij
Contrast brengt diepte in je beeld. Te weinig contrast maakt je foto vlak en saai. Te veel contrast kan ervoor zorgen dat je foto hard en onaantrekkelijk overkomt. Het is balanceren! Ook het onderwerp is bepalend. Bij een landschap mag het contrast best wat stevig zijn om diepte te creëren, maar bij een portret wil je extra voorzichtig zijn met contrast – niemand wil dat rimpeltjes extra benadrukt worden.
5. Less is more
Kijk nog eens kritisch naar de randen van je foto – staat daar misschien afleiding die je kunt wegsnijden? Of kan je onderwerp sterker worden door dichterbij in te zoomen? Experimenteer met verschillende uitsnedes, maar pas op dat je niet té veel weghaalt.
6. Natuurlijk scherp
Verscherpen is een precisiewerkje. Te veel, en het ziet er al snel onnatuurlijk uit. Verscherpen kan handig zijn om structuur en details te benadrukken. Een subtiele verscherping kan wonderen doen, maar let op: het is geen wondermiddel om onscherpe foto’s te herstellen. Die zijn gewoon mislukt.
Een laagje magie
Hierboven staat alleen nog maar de basis van fotobewerking met je smartphone. Maar daarmee houdt het natuurlijk niet op. Een technisch goede foto is namelijk nog geen foto die een verhaal vertelt, sfeer ademt of emotie oproept. Gelukkig zijn er een heleboel manieren om je beelden dat extra laagje magie te geven. Denk aan het subtiel verschuiven van kleuren, het donkerder maken van randen en hoeken, of het selectief aanpassen van details om accenten te leggen. De mogelijkheden zijn eindeloos.
Fotobewerking is geen exacte wetenschap; er is geen vast recept voor de perfecte foto. Het draait om jouw persoonlijke smaak en wat jij wilt overbrengen. Begin simpel: kies een foto en speel met verschillende bewerkingen. Maak ook eens een duplicaat en bewerk dezelfde foto op meerdere manieren. Dit helpt je ontdekken wat werkt en, minstens zo belangrijk: wat niet.
En dan nog even dit: gaat niet alleen om de foto, maar ook om de lol die je eraan beleeft. Fotobewerking is geen moetje, het is je kans om lekker creatief los te gaan. Speel, schuif, en probeer gewoon dingen uit. En wie weet tover je een saaie plaat ineens om tot een echte eyecatcher. Dus ga ervoor en kijk waar het schip strandt. Het ergste wat kan gebeuren is dat je gewoon opnieuw moet beginnen!
Smartphone-foto’s van lezers bewerkt
Eind 2024 vroeg ik de lezers van mijn nieuwsbrief om een foto in te sturen, zodat ik die voor hen kon bewerken. Daaruit selecteerde ik 10 foto’s. De resultaten van die bewerkingen en de uitleg vind je op de pagina ‘Smartphone-foto’s van lezers bewerkt met Snapseed en Lightroom’.
