Sony Xperia 1 III review

Review: Sony Xperia 1 III (de camera)

Het laatste dat ik ooit van Sony in mijn handen heb gehad, is de oude versterker van mijn vader, een oerdegelijk ding uit de jaren 70 van hout en ijzer en voorzien van grote knoppen. Je zou bijna heimwee krijgen naar die eenvoud. De Sony Xperia 1 III (spreek uit Eksperia wan mark 3 – ik heb het niet verzonnen) heeft geen grote knoppen en al helemaal geen hout, maar heeft wel diezelfde wie-doet-mij-wat-uitstraling. In de wereld van smartphones vaart Sony een geheel eigen koers. Of liever gezegd: een eigenzinnige koers. Waarom vaart de Xperia 1 III tegen de stroom in en wat levert dat op? Dat en meer lees je in deze review.

Maar eerst even dit: ik hou van technologie, maar ik zie het alleen als middel om iets mooier of beter te maken. In veel reviews sta je onder een regendouche van specificaties: de batterijcapaciteit, de schermverversings­frequentie, processorsnelheid, de Bluetooth-versie, Wifi-standaard en wat al niet meer. Eerlijk gezegd boeit me dat geen deuk. En als je een smartphone koopt van 1299 euro – want dat kost deze Xperia – dan mag je verwachten dat het met de basisbehoeften wel goed zit. En buiten dat: als je een telefoon zoekt die je vooral aanschaft om mee te fotograferen, dan is het aantal mAh van de batterij nooit een doorslaggevende factor.

Nee, in deze review wil ik het vooral over de camera hebben, want dit is immers een website over smartphone-fotografie. En dat zal ook de reden zijn waarom Sony mij een reviewexemplaar stuurde. De grote vraag is natuurlijk: is deze smartphone die 1299 euro waard en is het iets voor jou?

Wat denk je: eerst maar even het filmpje bekijken dat Sony maakte van de Xperia 1 III?

Eerste indruk van de Sony Xperia 1 III

Het eerst dat opvalt als je de Xperia 1 III uit zijn doosje haalt, is de lengte van de smartphone. Het is net een vliegdekschip! Hij is even breed als mijn iPhone 12 Pro, maar een flink stuk langer. In dat 21:9 bioscoopformaat is het prima films en series kijken, als je het leuk vindt om dat op je telefoon te doen terwijl je in de trein zit, of je partner naar de Formule 1 of Shownieuws kijkt. Helemaal als je bedenkt dat de Xperia een 4K scherm heeft.

De Xperia ligt goed in de hand, maar voelt toch een beetje glibberig aan, vind ik. Misschien een kwestie van wennen, maar ik was de hele reviewperiode bang dat ik het ding uit mijn hand zou laten kletteren. Een hoesje met grip is echt een must, al vraag je je dan wel af hoe het moet met de bereikbaarheid van de knoppen aan de rechterzijde van de smartphone. Je ontgrendelt de Xperia namelijk met een vingerafdrukscanner die in de rand van de telefoon is verwerkt. En er zit nog een heel speciale knop in de rand verwerkt: een heuse ontspanknop om foto’s te maken. Daarover later meer.

Wel heel fijn is dat de glazen voor- en achterzijde minder gevoelig zijn voor vingerafdrukken. De telefoon wordt dus niet zo snel smoezelig, en blijft ook na een lange dag fotograferen fris en fruitig ogen.

Door het formaatje vliegdekschip is bediening met één hand maar beperkt mogelijk. Althans, dat zou je denken, maar daar heeft Sony iets voor bedacht. Aan de rechterkant van het scherm kun je een klein venstertje oproepen waarin veelgebruikte apps staan. Ook is er zoiets als de eenhandige modus die het scherm verkleint zodat je overal met je duim bij kan.

Een ander aspect dat meteen opvalt bij de Xperia: hij is echt in alles supersnel: geen haperende buitenboordmotor, maar een blinkende snelheidsduivel. Ik ken geen smartphone die zo snel de camera-app paraat heeft. Twee keer drukken op de vingerafdrukknop en BAM: de camera is startklaar.

De lenzen

Tegenwoordig spreek je bij smartphones van een lenzenblok, daarmee doelend op de manier waarop de losse lenzen zijn gegroepeerd. Bij de Sony Xperia 1 III zitten alle lenzen onder elkaar en hebben ze samen één glazen afdekplaatje. Dat maakt de smartphone een stuk strakker, maar zorgt er ook voor dat stof minder kans krijgt. En dat kan ik bepaald niet zeggen van de uitpuilende lenzen op mijn iPhone 12.

Het lenzenblok van de Xperia 1 III. ‘3D iToF’ is een maffe afkorting voor een sensor die voor een extra nauwkeurige autofocus zorgt die ook in slechte lichtsituaties blijft functioneren. Wil je echt weten wat het betekent? Nou, vooruit dan: 3 dimensional Indirect Time-of-Flight.

De Xperia heeft een giga-zoombereik, zeker als je alleen maar iPhones bent gewend. Naast de hoofdcamera, heeft de smartphone een 16mm ultragroothoeklens en een telelens met twee brandpuntsafstanden: 70 en 105mm. Die laatste telestand levert een 4,4x beeldvergroting op ten opzichte van de hoofdcamera, en dat is een vergrotingsfactor waar je als iPhone-gebruiker alleen maar van kan dromen.

Maar met die telelens is nog iets bijzonders aan de hand. Je zou denken dat die 4,4x vergroting een digitale oprekking van het 70mm-beeld is. Maar nee, de telelens kan zowaar optisch zoomen van de ene naar de andere vergrotingsfactor. Sony schijnt daarvoor magneetjes te gebruiken die lensdelen verschuiven, wat nogal een knap staaltje vernuft is.

Net zoals bij zoomlenzen op spiegelreflexcamera’s gaat die verschuiving iets ten koste van de lichtinval, maar dat is alleen te zien aan de specificaties (de 70mm heeft een lensopening van f/2,3, de 105mm een opening van f/2,8). Ik moet nog zien dat iemand dat tijdens het fotograferen opvalt.

Sony Xperia 1 III review lenzen en brandpuntsafstand
De 4 brandpuntsafstanden van de Xperia. Foto’s zijn onbewerkt en niet aangesneden.

Het enorme zoombereik – van ultragroothoek tot 4,4x tele – heb ik als een enorme luxe ervaren. Deze Xperia geeft je wat dat betreft alle fotografische vrijheid om in één moeite door te schakelen van een dramatische landschapsfoto tot een portret met een natuurlijke achtergrondonscherpte.

Nu heb ik het steeds over lenzen, maar eigenlijk zijn het 3 afzonderlijke camera‘s met elk hun eigen sensor. Alle sensoren leveren beelden op van 12 megapixels. Prima voor smartphone-fotografie.

De camera-app

Nu ben ik als iPhone-gebruiker alleen die simpele Apple camera-app gewend. Als je met een iPhone meer controle wil hebben over sluitertijd, ISO-waarde, scherpstelling, autofocus en ander leuks, dan moet je uitwijken naar een andere app. Sony doet dat eens even lekker anders. De camera-app kan zich voordoen als een conventionele camera-app met basic instellingen en een dikke, witte ontspanknop in beeld. En die heet dan ook ‘BASIC’.

De BASIC instelling op de Xperia
BASIC: de eenvoudigste camera-instelling

Daarnaast is de camera-app voorzien van een flinke reeks handinstellingen die (kennelijk) lijken op de interface van Sony’s Alpha-spiegelreflexcamera’s. Omdat je doorgaans fotografeert in een verhouding van 3:4 en het scherm van de Xperia een verhouding heeft van 21:9, is er meer dan genoeg ruimte voor het weergeven van de camera-instellingen. Die wordt dan ook helemaal benut: links, boven, onder en vooral rechts van het camerabeeld staat het vol met instellingen.

De geavanceerde camera-instellingen van de Xperia 1 III
De geavanceerdere camera-instellingen van de Xperia 1 III

Die instellingen staan continu in beeld, maar zijn niet altijd actief. In de stand ‘AUTO’ kun je bijvoorbeeld niet de ISO-waarde aanpassen of spotmeting activeren. Naarmate je meer handinstellingen activeert, komen er ook meer functies beschikbaar waar je aan de knoppen kunt draaien.

Die opzet is natuurlijk fantastisch: je kunt het je zo moeilijk maken als je zelf wil. Aan de andere kant: als je simpel wil, koop je wel een simpele smartphone. De Xperia 1 III is duidelijk gericht op mensen die geen zin hebben om een spiegelreflexcamera mee te zeulen, maar die wel over de functionaliteit van zo’n camera willen beschikken.

En die camera-app is écht heel veelzijdig. Zo kun je bijvoorbeeld de grootte van het scherpstelgebied aanpassen en zelf aangeven welke delen van het beeld ‘meedoen’ voor de lichtmeting. De autofocus kun je met een tik op het scherm vastzetten op een onderwerp en de Xperia zal dat onderwerp maniakaal blijven volgen totdat je het uitschakelt. Slim is ook de Gezicht/Oog-autofocus die – zoals de naam al aangeeft – automatisch de ogen opzoekt en daarop scherpstelt. Ook als die ogen niet groter zijn dan puntjes in beeld. Handig!

Een misser in de functielijst is het ontbreken van een echte nachtmodus. Die is inmiddels gangbaar op alle topmodellen smartphones, dus die zou ook op deze Xperia moeten zitten, lijkt me. Hieronder zie je een vergelijking tussen de Xperia en de iPhone 12 Pro, genomen in mijn best wel donkere tuin.

Nachtopname met Xperia 1 iii
Nachtopname met iPhone 12 Pro

Nu ben ik niet iemand die snel het spoor bijster raakt in een omgeving met knopjes en instellingen die onbekend voor me zijn, maar sommige functies laten zich zelfs niet met wat boerenverstand en een dosis intuïtie verklaren. Dat kan natuurlijk komen omdat ik totaal geen ervaring heb met Sony’s Alpha-camera’s en Xperia-smartphones. Toch zou een digitaal handleidinkje geïntegreerd in de camera-app niet gek zijn geweest. Of beter nog: een intuïtievere interface die zichzelf uitlegt.

Neem bijvoorbeeld de functie DRO/Auto HDR. Standaard staat HDR aan, maar behalve ‘DR off’ (wat vast Dynamic Range uit betekent) is er ook iets dat DRO of Dynamic Range Optimizer heet. Wat blijkt? HDR kan vage beelden opleveren als je snel bewegende objecten (ufo’s, sporters, auto’s) fotografeert. DRO probeert het HDR-optimalisatietrucje te doen, maar dan door maar één foto te schieten.

Er staat overigens wel een handleiding online, maar die is vrij summier. Wat ik ook jammer vind is dat het woud aan instellingen altijd in beeld blijft staan. Er is geen mogelijkheid om alle knoppen en notificaties te verbergen zodat je je volledig kunt concentreren op de foto die je wilt maken.

De ontspanknop

Als je de screenshots hierboven hebt bekeken, is je ongetwijfeld opgevallen dat de ontspanknop in beeld ontbreekt. Sony heeft er zowaar voor gekozen om een echt fysieke ontspanknop in de rand van de smartphone onder te brengen. Wow! De knop is wat geribbeld zodat je hem blindelings terugvindt op de gladde behuizing. Handig, zul je zeggen, maar wat het echt afmaakt is dat je de autofocus kunt activeren door de ontspanknop half in te drukken. Groene vierkantjes geven dan het scherpstelgebied aan. Ook activeer je hiermee de Gezicht/Oog-autofocus. Druk je de knop helemaal in, dan maakt-ie de foto.

Xperia 1 iii knoppen zijkant
De knoppen aan de rechterzijde van de Xperia 1 III. Van links naar rechts: de volumeknop, de vingerafdrukscanner voor het aan- en uitzetten van de smartphone, een knop om Google Assistant op te roepen en helemaal rechts de ontspanknop.

Daarmee is de fysieke ontspanknop dus meer dan een veredelde volumeknop waarmee je ook foto’s kunt afdrukken. Ook in staand formaat komt de ontspanknop goed tot zijn recht. Je bedient hem dan met je duim. Wel had ik soms tijdens het testen het idee dat ik de ontspanknop iets te flink moest indrukken om af te drukken. Ook dat kan een kwestie van wennen zijn, maar een iets lichtere afstelling kan voorkomen dat je je foto’s letterlijk in de onscherpte drukt.

Hoe zijn de foto’s?

Al toen ik de eerste foto’s maakte met de Xperia 1 III merkte ik dat de kleuren bepaald niet van het scherm afspatten. Was mijn lens misschien vies? Maar nee, die was brandjeschoon. Sony heeft er kennelijk voor gekozen om de wereld niet mooier te maken dan hij is. Daar valt iets voor te zeggen natuurlijk. Over het algemeen leven we in een kleurlozere wereld dan de foto’s om ons heen doen vermoeden. Moet je daar dan maar in meegaan?

Sony vindt kennelijk van niet en dat is te zien ook. Als je een foto (gemaakt in de auto-stand) vergelijkt met het resultaat van een iPhone 12 Pro, dan schrik je toch even. Op beide camera’s stond HDR ingeschakeld, dus daar ligt het niet aan. Je zou de iPhone nog kunnen betichten van het te zwaar aanzetten van de verzadiging, het contrast en de structuur, maar hoe de Xperia het voorstelt, was in mijn ogen net iets schraler dan de werkelijkheid.

Vergelijking Sony Xperia 1 III en iPhone 12 Pro
Vergelijking van de niet-nabewerkte foto’s van de Sony Xperia 1 III (links) en iPhone 12 Pro.

En eigenlijk verbaast het me ook een beetje. Iedere (amateur)fotograaf zit na de opname toch altijd nog wat te finetunen aan de foto. Zou je de foto in dit geval dan ook niet wat krachtiger willen maken? Hoe dan ook maakt het de camera van de Xperia niet slechter; het is alleen een andere interpretatie van de werkelijkheid.

70 mm lens Sony Xperia
Foto met de 70mm-lens van de Xperia
Foto met de 24mm-lens van de Xperia
Foto met de 24mm-lens van de Xperia

En, wat vinden we ervan?

Dat Sony ervoor kiest om de werkelijkheid zo dicht mogelijk te benaderen, zou je kunnen zien als een fris geluid in een smartphonewereld waarin camera-apps standaard de kleurverzadiging opvoeren. Tegelijkertijd vraag ik me af wie genoegen neemt met de ‘natuurlijke kleuren’ die de Xperia aflevert.

Wat je er ook van vindt: de camera’s van de Xperia 1 III leveren op zich prima foto’s af. De reden om de smartphone te kopen als ‘vaste camera’ zit ’m in de manier van fotograferen. Want dat is waar de Xperia 1 III in uitblinkt: de uitgebreide camera-app geeft je de volledige regie over de opname. Niet zoals op een (Alpha-)spiegelreflex, maar Sony heeft de kloof met een ‘gewone’ smartphone weer een flink stuk kleiner gemaakt. Met als extra troef: de geribbelde knop met de functie van een echte spiegelreflex-ontspanknop.

De vraag is of dit alles genoeg is om te concurreren met de Android-toppers van Samsung, OPPO, Xiaomi en OnePlus. En dat zit ’m niet de prestaties, maar in de prijs. Die is vrij fors voor een smartphone waar geen nachtmodus op zit en waarvan de fotokwaliteit beslist niet beter is dan van de goedkopere topmodellen van andere merken.

De Sony Xperia 1 III is verkrijgbaar bij oa. Coolblue en Mobiel.nl.

– – – –

Zoek je een smartphone in het topsegment? Dit zijn de alternatieven:

Lissabon - foto met tegenlicht