digiscoping met smartphone

Digiscoping: kun je vogels fotograferen met je telefoon?

Wat is de overeenkomst tussen een trouwdag en vogels? Nou simpel: beide onderwerpen zijn ongeschikt voor smartphone-fotografie. Toch is dat niet helemaal waar. Althans: wat die vogels betreft. Want met digiscoping is het wel degelijk mogelijk om vogels te fotograferen met je mobiel.

Wat is digiscoping?

Precies, laat ik dat eerst maar eens uitleggen. Digiscoping (of digiscopen) betekent niets anders dan ‘fotograferen door een spotting scope’. Een spotting scope zou je kunnen zien als de gulden middenweg tussen een telescoop en een verrekijker. Een verrekijker vergroot gemiddeld 7 tot 12 keer, een spotting scope 20 tot 60 keer en bij een telescoop moet je er niet van opkijken als-ie 200 tot 500 keer vergroot.

Die tussenvorm is natuurlijk prachtig, maar in tegenstelling tot een verrekijker is een spotting scope door zijn flinke vergrotingsfactor heeeuul moeilijk stil te houden. Elke trilling of minieme beweging van je handen geeft het beeld een irritante zwieper. Na 5 minuten zwiepen is de kans groot dat je jezelf op Rasti Rastelli-wijze hebt gehypnotiseerd. Daarom is een stevig statief meer dan handig, en simpelweg onmisbaar als je door een spotting scope gaat fotograferen.

Daarbij moet je bedenken dat spotting scopes zijn bedoeld – zoals de naam al aangeeft – om vogels of andere dieren op grote afstand te spotten. Ze zijn dus niet geproduceerd als lens voor een camera of smartphone. Qua gebruik zit er een behoorlijk verschil tussen spotten en fotograferen. Voor fotografie heb je een betere beeldkwaliteit nodig. Dus stel dat je op zoek gaat naar zo’n ding, dan moet je dat wel in je achterhoofd houden.

Wat kun je van digiscoping verwachten?

Goede vraag van je! Laat ik je even uit de eerste droom helpen. De kwaliteit en prijzen van spotting scopes lopen gru-we-lijk uiteen. Je hebt spotting scopes die meer dan 6.000 euro kosten maar ik heb er ook een gezien van €14,95. Ja, holy moly inderdaad. Allebei slechte keuzes als je het mij vraagt.

Nu heb ik eens even zitten struinen en voorbeeldfoto’s bekeken van uiteenlopende spotting scopes. Wat mij opvalt is dat mensen soms al blij zijn dat het ding überhaupt vergroot en zich kennelijk weinig druk maken om de beeldkwaliteit. En dat terwijl die beelden kampen met een chromatische aberratie (kleurschifting) van heb ik jou daar. Ik zag bijvoorbeeld een foto van de maan met onderaan een gele rand en bovenaan een blauwe rand, en nee, die hoorden niet op de foto.

Lenzen met een flinke vergrotingsfactor zijn sowieso gevoeliger voor chromatische aberratie. Bij grote brandpuntsafstanden is het een uitdaging om het complete lichtspectrum op exact dezelfde manier te laten breken. Lukt dat niet, of minder goed, dan zie je sneller die vervelende kleurrandjes opdoemen en dat levert een minder scherp beeld op.

Wat helpt om chromatische aberratie te verminderen, is een mildere vergroting. Dat zo’n scope tot 60 keer vergroot, wil niet zeggen dat je ’m op ‘plankgas vergroten’ moet instellen.

Goedkopere spotting scopes hebben logischerwijs meer last van kleurschifting. En goedkoop moet je in dit geval niet lezen als 50 euro, maar eerder 300 euro.

Ondanks het onscherpe beeld en de bizar grote kleurschifting (de paarse randen bij de takken) is deze koper van de Landove 20-60×80 Spotting Scope à 333 euro helemaal gelukkig. Prik mij maar lek…

ED-glas

Als je serieus aan de slag wil met vogelfotografie met je smartphone, dan is het zaak dat je een exemplaar neemt met ED-glas. Waar dat ‘ED’ voor staat, mag je vergeten (Extra lage Dispersie), maar het komt erop neer dat dit glas vrijwel helemaal afrekent met chromatische aberratie en dus een veel beter beeld oplevert. Dit type spotting scopes kosten al gauw 400 euro of meer. Het is veel geld, maar wel goed om te weten dat je zonder dit type glas ook beduidend minder kwaliteit kunt verwachten. Het is maar net waar jij blij van wordt: van mindere kwaliteit, maar wel lekker goedkoop. Of duurder, maar beter.



Om je een idee te geven: de video hieronder is járen geleden gemaakt met een iPhone 5s, gemonteerd op een Swarovski-scope van 3500 euro.

Kun je nagaan hoe die video eruit zou zien met een moderne smartphone. Maar 3500+ euro is wel een heel stevig bedrag en ik zou het niet vreemd vinden als je nu ‘dikke doei’ zegt.

Het goede nieuws is dat er ook spotting scopes met ED-glas verkrijgbaar zijn voor minder dan 500 euro. Dat is ook niet gratis inderdaad, maar wel een stuk betaalbaarder. Een voorbeeld van zo’n betere budget-scope is de Vanguard Endeavor HD.

Digiscoping en smartphones

Misschien heb je vroeger weleens je fototoestel tegen zo’n grote tele-kijker gedrukt om te kijken of je dat mooie stadje of een bootje op zee kon vastleggen. Die kijkers stonden vroeger vaak bij boulevards. Kwartje erin en je kon maar liefst 5 minuten rondkijken. Maar die foto’s liepen (bij mij in ieder geval) op niets uit. De optiek van camera en kijker sloten niet op elkaar aan en het was sowieso een uitdaging om de camera precies voor het oculair van de kijker te krijgen.

Een kijker: digiscoping avant la lettre
Foto: Gleb Albovsky

Voor digiscoping zijn speciale adapters in de handel waarmee je camera’s en smartphones precies kunt uitlijnen met de spotting scope. Tot een jaar of 5 geleden moest je voor elk model smartphone een andere digiscoping-adapter aanschaffen, maar nu zijn er flexibele adapters die op vrijwel elke telefoon passen.

Heel soms levert de fabrikant van de spotting scope er een smartphone-adapter bij, maar meestal moet je zelf op zoek naar zo’n ding. De keuze is niet groot, maar varieert enorm in prijs. Van een goedkoop geval van 12 euro dat keer op keer van het oculair dondert tot een peperdure Swarovski-adapter van 180 euro. De waarheid ligt vast in het midden, denk ik dan.

En dan nog een statief

Je hebt nu bijna alles om te gaan digiscopen, maar één ding ontbreekt nog: een stevig statief. Moet je dan zo’n zwaar geval aanschaffen en dat dan meesjouwen naar mooie vogelplekjes? Nou, dat lijkt me niet. Een ultralichtgewicht is ook weer niet handig, want die is veel te gevoelig voor wind en trillingen.

De oplossing is een statief met een stabilisatiehaak onder de middenkolom. Als je daar een zware tas aan hangt, wordt je statief ineens een stuk steviger en stabieler.

Wat denk je ervan?

Wat denk je: wordt digiscoping en vogelfotografie de hobby die jou de komende jaren gaat bezighouden? Of kijk je toch liever de kat uit de boom. Laat het weten in een reactie hieronder!

Lissabon - foto met tegenlicht