fbpx
Onscherpte foto’s voorkomen

6 redenen waarom je foto’s (soms) onscherp zijn

Onscherpte kan een prachtig middel zijn om foto’s diepte te geven, maar je wilt natuurlijk niet dat je hele foto wazig is. Hoe kan het dat er toch vaker dan je lief is, onscherpe foto’s uit je smartphone rollen? En kun je een onscherpe foto achteraf weer scherp maken?

Lange tijd heb ik met iemand gewerkt die bij elk probleem zei: “Weet je, het is eigenlijk heel simpel.” En hij bleek achteraf vaak gelijk te hebben! Ook bij onscherpe foto’s is de oorzaak vaak heel simpel. Da’s mooi, want dan schiet je na het lezen van deze blog alleen nog maar haarscherpe foto’s 😉

1. Weinig licht

Fotografie is schrijven met licht. Als er weinig licht op je onderwerp valt, dan doop je je fotografische kroontjespen dus eigenlijk in een leeg inktpotje. En dat schiet natuurlijk niet op. Het nadeel van een smartphone is dat-ie een akelig kleine beeldsensor heeft waarop veel minder licht kan vallen dan op de giga-sensor in bijvoorbeeld een spiegelreflexcamera.

Onscherpe foto’s door te weinig licht
Foto: Dan Silva

Dus wat doet die smartphone? Hij verhoogt de lichtgevoeligheid van de sensor en maakt de sluitertijd langer. De hogere gevoeligheid zorgt voor een korreliger beeld, en die langere sluitertijd maakt het heel moeilijk om je smartphone perfect stil te houden tijdens de opname. Voilà: daar heb je de reden voor je onscherpe foto.

De oplossing:

  • Zet je onderwerp zo veel mogelijk in het licht. Ofwel: zoek het licht op!
  • Gebruik een statief om bewegingsonscherpte te voorkomen.
  • Koop een smartphone met een nachtmodus. Die lost het weinig-licht-probleem op door heel snel heel veel foto’s te maken en die vervolgens samen te voegen.

2. Te ver inzoomen

Het lijkt zo gemakkelijk hè: even met je vingers inzoomen op je onderwerp en KLIK! De goede raad van een aantal jaren geleden was dat je ‘moet zoomen met je voeten’. Dus niet de luie fotograaf uithangen en inzoomen op je schermpje, maar dichter bij je onderwerp gaan staan.

Onscherpe foto’s door te ver inzoomen
Foto: Malcolm Lightbody

Die zoomen-met-je-voeten-regel is toch wat veranderd door de komst van slimme smartphones met telelenzen die 2x of vaker vergroten. Daardoor wordt het voor veel mensen onduidelijk of ze nu optisch inzoomen of digitaal inzoomen. En da’s nogal een verschil.

  • Optische zoom wil zeggen dat de lenzen in de camera voor de vergroting van het beeld zorgen. Hiermee haal je onderwerp dichterbij zonder dat je beeldkwaliteit verliest.
  • Digitale zoom betekent dat je een deel van je foto digitaal vergroot. Dat lijkt weliswaar op optisch inzoomen, maar eigenlijk gooi je een berg aan beeldinformatie (en scherpte!) weg. Stel dat de camera in je smartphone een beeldresolutie van 12 megapixels heeft en je zoomt een flink stuk in: dan maak je een foto die misschien maar 5 megapixels groot is. Dat lijkt misschien nog wat op het scherm van je smartphone, maar op een computer of een fotoprint zul je zien dat je foto een vreemd soort onscherpte heeft.

De oplossing:

  • Heeft je smartphone één lens? Dan geldt: ‘zoomen met je voeten’!
  • Heeft je smartphone een ingebouwde telelens? Onderzoek dan hoeveel keer die lens optisch kan vergroten en houd je aan die maximale optische zoom.
  • Heeft je smartphone één lens en wil je toch kunnen inzoomen? Overweeg dan de aankoop van een losse opzetlens.

3. Vieze lens

Ja, da’s een flauwe open deur, zul je denken, maar kijk *nu* voor grap eens naar de lens van je smartphone. Is-ie brandje-schoon? Ik durf te wedden van niet! Eigenlijk had deze wazige-foto-reden op nummer 1 moeten staan, zo vaak komt het voor. Op zich is het logisch dat de lens vies of vettig wordt: dat deel is altijd uitgespaard in een hoesje.

De oplossing:

  • Maak er een gewoonte van dat je regelmatig de lens schoonmaakt.
  • Doe dat niet met de punt van je jas, jurk of t-shirt, tenzij je krassen op je lens leuk vindt. Gebruik bijvoorbeeld een zacht brillendoekje.
Onscherpe foto’s door beweging in beeld
Foto: Priscilla Du Preez

4. (Snel) bewegend onderwerp

Kan een onderwerp té snel bewegen? Nou, eigenlijk niet natuurlijk, maar dan moet je smartphone het wel kunnen bijbenen, anders krijg je onscherpe foto’s. In de automatische stand bepaalt je mobiel op basis van de hoeveelheid licht de sensorgevoeligheid en de sluitertijd. Weet dat ding veel dat jij een spelend kind, een sporter of een rijdende auto in het blauwe uur wilt vastleggen.

De oplossing:

  • Gebruik de burstmodus van je smartphone en kies achteraf de scherpste foto.
  • Gebruik een app waarbij je de sluitertijd zelf kunt instellen, bijvoorbeeld Camera+ 2, ProCam, Lightroom, Moment of Halide. Experimenteer met de sluitertijd en kijk wat het ‘doet’ met je onderwerp.
  • Trek je smartphone mee in de richting van je snel bewegende onderwerp en druk af. Je moet daarbij je onderwerp proberen te ‘volgen’ met je mobiel. Als je dat goed doet, is het onderwerp scherp en de achtergrond een mooie ‘veeg van onscherpte’. Hier kun je heel mooie resultaten mee bereiken, maar het vergt enige oefening. Nog beter: combineer het meetrekken met de burstmodus.
Goed scherpstellen van je iPhone of Samsung telefoon
Foto: Chase Clark

5. Niet (goed) scherpgesteld

Nog zo’n open deur, maar dit gaat on-ge-loof-lijk vaak verkeerd. Op het schermpje van je telefoon lijkt alles aardig scherp… totdat je je foto op groter formaat ziet. Je kunt vaak wel vertrouwen op de autofocus, maar die heeft zo zijn eigen leefwereld zullen we maar zeggen. Het is handiger om zelf de regie over de scherpstelling te houden. En daarvoor geldt: hoe hoger de brandpuntsafstand: hoe gevoeliger de scherpstelling. In gewone-mensen-taal: als je een telelens gebruikt, kun je eigenlijk niet blind varen op de autofocus van je telefoon.

De oplossing:

  • Tik op het scherm van je telefoon om scherp te stellen.
  • Tik wat langer op het scherm om de scherpstelling vast te zetten: dan hoef je niet als een specht op je scherm te blijven tikken.

6. Telefoon niet goed stil gehouden

Een nadeel dat aan fotograferen met een smartphone kleeft, is dat veel mensen het ding uit hun tas of broekzak grissen alsof ze een snel kiekje willen maken. Pak, klik en weg. “Lekker vluchtig”, zou meesterbakker Robèrt van Beckhoven zeggen, maar in die snelheid vergroot je de kans op onscherpe foto’s.

De oplossing:

  • Neem de tijd! Een goede foto maken vraagt rust en aandacht.
  • Houd je armen zo dicht mogelijk bij je lijf. Ga zo min mogelijk met gestrekte armen voor je uit fotograferen.
  • Koop een smartphone-grip zodat je je smartphone stabieler vast kunt houden.
  • Wen aan het gebruik van een statief en zorg dat je altijd een klein statiefje bij je hebt.
Telefoon stil houden om wazige foto’s te voorkomen
Foto: Erriko Boccia

Kun je onscherpe foto’s scherp maken?

Deze vraag heb ik in mijn werkende bestaan heel vaak gehoord. En dan gaat het meestal om een plaatje van internet dat iemand wil opblazen tot bijna-posterformaat. Het is alsof je vraagt: ik heb een huis gemaakt van Lego; kun je dat vergroten zodat ik erin kan wonen? Eeuhm…

Toch worden fotobewerkingsprogramma’s steeds slimmer. Zo slim dat ze onscherpte voor een groot deel kunnen opheffen, op voorwaarde dat er geen wonderen worden gevraagd zoals dat Lego-huis hierboven.

Topaz Labs

Mobiele apps als Snapseed en Lightroom zijn tot op zekere hoogte in staat om je foto’s te verscherpen, maar als het beeld serieus wazig is, dan moet er wat meer paardenkracht aan te pas komen. Photoshop heeft zo’n ‘verscherper’ aan boord en sinds een tijdje is er veel aandacht voor een tool die mislukt geachte foto’s met ‘kunstmatige intelligentie’ wonderbaarlijk kan verscherpen. Topaz Sharpen heet-ie en je mag ’m een week gratis uitproberen.

Maar zo’n programma is achterafgepraat natuurlijk. Beter is om ervoor te zorgen dat je foto’s gewoon hartstikke scherp zijn. En daarbij wens ik je alle succes!

De foto boven dit artikel is van Ferdinand Stöhr.


Meer fijne fotokneepjes leren? Volg dan een Photo Class-cursus smartphone-fotografie. Lees mijn review hier.

Fotocursus smartphone-fotografie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer fototips
Fototips voor je afgedankte smartphone
Zo blaas je je oude smartphone weer nieuw fotoleven in